Temat: język litewski - Prolib Integro

Skocz do pozycji: 1.

Tytuł:: Deprefiksacja czasownikowa w języku litewskim
Back-formation in the history of the Lithuanian prefixal verbs
Autorzy:: Ostrowski, Norbert Ireneusz
Tematy:: Lithuanian language
diachrony
verb
morphology
język litewski
diachronia
czasownik
morfologia; Pokaż więcej
Wydawca:: Polska Akademia Nauk. Instytut Slawistyki PAN
Powiązania:: https://bibliotekanauki.pl/articles/676380.pdf Link otwiera się w nowym oknie
Opis:: This paper discusses the development of several Lithuanian prefixal verbs (su-bradžióti ‘to do a wrong thing’, iš-skìlti ‘to strike spark’, at-vérti / už-vérti ‘to open / to close’, iš-réikšti ‘to express’, ap-àkti ‘to go blind’) and their relation to simplex forms (bradžióti ‘wade; do a wrong thing’, skìlti ‘to strike spark’, vérti ‘to thread; to prick; to open; to close’, réikšti ‘to express, to mean’, àkti ‘to go blind’). What these forms have in common is deprefixation, a kind of retrograde derivation exemplified by subradžióti → bradžióti.
Artykuł omawia rozwój kilku czasowników prefigowanych w języku litewskim (su-bradžióti ‘czynić źle’, iš-skìlti ‘rozpalać ogień’, at-vérti / už-vérti ‘otwierać / zamykać’, iš-réikšti ‘wyrażać coś, znaczyć’, ap-àkti ‘oślepnąć’) oraz ich stosunek do form nieprefigowanych (bradžióti ‘brodzić; postępować źle’, skìlti ‘rozpalać ogień’, vérti ‘nawlekać; przebijać; otwierać; zamykać’, réikšti ‘wyrażać; mieć znaczenie’, àkti ‘ślepnąć’). Cechą wspólną omawianej grupy jest deprefiksacja, rodzaj derywacji wstecznej ilustrowanej przez parę su-bradžióti → bradžióti. W jej wyniku czasownik nieprefigowany rozszerza swój zasób znaczeń o nowe pojęcie, pierwotnie ograniczone tylko do czasownika przedrostkowego.
Dostawca treści:: Biblioteka Nauki

Artykuł

na półce

Skocz do pozycji: 2.

Tytuł:: Litewskie teksty gwarowe z ilustracją dźwiękową
Lithuanian dialectal texts with sound illustration
Autorzy:: Sawaniewska-Mochowa, Zofia
Tematy:: dialect
Lithuanian language
text
sound illustration
dialekt
język litewski
tekst
ilustracja dźwiękowa; Pokaż więcej
Wydawca:: Polska Akademia Nauk. Instytut Slawistyki PAN
Powiązania:: https://bibliotekanauki.pl/articles/676438.pdf Link otwiera się w nowym oknie
Opis:: In 2013 the Institute of the Lithuanian Language published a collection of dialectal texts from the area of Jurbarkas. The collection was edited by V. Sakalauskienė and she wrote the introduction to the volume as well. Carefully prepared for editing and publishing, the volume will be very valuable for both researchers of Lithuanian dialects and enthusiasts of these issues. The book is accompanied by the CD with the recorded statements of interlocutors.
W 2013 r. został wydany przez Instytut Języka Litewskiego zbiór tekstów gwarowych z okolic Jurborka (lit. Jurbarkas) w opracowaniu i ze wstępem V. Sakalauskienė. Starannie przygotowane pod względem edytorskim i naukowym wydawnictwo zainteresuje zarówno dialektologów, jak i miłośników gwar litewskich. Do książki dołączono płytę CD z nagraniami wypowiedzi rozmówców.
Dostawca treści:: Biblioteka Nauki

Artykuł

na półce

Skocz do pozycji: 3.

Tytuł:: Słowniki zapożyczeń świadectwem mocy języków (na przykładzie „Słownika polonizmów w języku litewskim” Rolandasa Kregždysa)
Loanword Dictionaries as Evidence of the Power of Languages (on the Example of “Słownik polonizmów w języku litewskim” [Dictionary of Polish Loanwords in Lithuanian] by Rolandas Kregždys)
Autorzy:: Rak, Maciej
Tematy:: etymologia
język litewski
polonizm
moc języka polskiego
etymology
Lithuanian language
Polish loanword
the power of the Polish language; Pokaż więcej
Wydawca:: Polska Akademia Nauk. Instytut Slawistyki PAN
Powiązania:: https://bibliotekanauki.pl/articles/38436162.pdf Link otwiera się w nowym oknie
Opis:: Two publications by Rolandas Kregždys – Lietuvių kalbos polonizmų žodyno specifikacija / Charakterystyka słownika polonizmów w języku litewskim [Specification of the Dictionary of Polish Loanwords in Lithuanian] and Lietuvių kalbos polonizmų žodynas / Słownik polonizmów w języku litewskim [Dictionary of Polish Loanwords in Lithuanian], both published in Vilnius in 2016 in the series Studia Etymologica Baltica – enable a closer look at Polish-Lithuanian relations through the prism of lexis. As discussed in this article, there is a clear disparity in these relations. While the Lithuanian language adopted a lot of Polonisms (maybe even about 3,000), Lithuanian borrowings in the general Polish language are a resource of at most a dozen or so words. This can be explained by the power of the Polish language. Polish loans in Lithuanian are mostly old words (extracted from documents from the sixteenth–eighteenth centuries), including those originating from Western European languages. Thanks to them, the Polish language has enabled and strengthened cultural transmission, perpetuating the position of Lithuania in the sphere of Western (Latin) culture.
Lietuvių kalbos polonizmų žodyno specifikacija / Charakterystyka słownika polonizmów w języku litewskim i Lietuvių kalbos polonizmų žodynas / Słownik polonizmów w języku litewskim Rolandasa Kregždysa, opublikowane w Wilnie w 2016 roku, w serii Studia Etymologica Baltica, pozwalają dokładniej spojrzeć na relacje polsko-litewskie przez pryzmat leksyki. W tych relacjach widać wyraźną dysproporcję. O ile litewszczyzna przejęła z języka polskiego bardzo dużo leksemów (może nawet ok. 3 tysięcy), o tyle pożyczki litewskie w polszczyźnie ogólnej to zasób najwyżej kilkunastu wyrazów. Można to wyjaśnić mocą języka polskiego. Polonizmy w litewszczyźnie to przede wszystkim dawne wyrazy (wynotowane z dokumentów z XVI–XVIII wieku). Są w tej grupie słowa przejęte z języków zachodnioeuropejskich. Dzięki nim polszczyzna umożliwiła i wzmocniła transmisję kulturową, utrwalając pozycję Litwy w kręgu kultury zachodniej (łacińskiej).
Dostawca treści:: Biblioteka Nauki

Artykuł

na półce

Skocz do pozycji: 4.

Tytuł:: Kristijonas Donelaitis – a Lithuanian Homer?
Christian Donelaitis – litewski Homer?
Autorzy:: Sidabraitė, Žavinta
Tematy:: Lithuanian literature
Lithuanian language
XVIII th Century
Prussian
Lithuania
creator
Literatura litewska
język litewski
XVIII wiek
Mała Litwa
twórca; Pokaż więcej
Wydawca:: Instytut Północny im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie
Powiązania:: https://bibliotekanauki.pl/articles/1365584.pdf Link otwiera się w nowym oknie
Opis:: Decyzja Donelaitisa o tym by pisać w języku litewskim była dobrze przemyślana. Dojrzewająca już od XVIII wieku idea, jakoby język litewski miał swoje źródła w starożytnej Grecji, mogła ośmielić go do zadania sobie trudu podjęcia eksperymentu tworzenia poezji w języku litewskim, dorównującej szlachetnym, antycznym dziełom Hellenów i biorąc za wzór twórczość Homera inspirowała ku temu, by spisać pierwsze, litewskie narodowe poematy. Podejmując się tworzenia literackiego języka litewskiego, Donelaitis zwracał uwagę nie tylko na jego konstrukcję, ale także na sposób wypowiedzi – w taki sposób, by narracja odzwierciedlała język litewskich chłopów, potoczny i niewyszukany. Decyzja ta, oryginalna w kontekście literatury europejskiej, mogła być podyktowana specyfiką ówczesnego języka litewskiego. Podział na język pisany i mówiony jeszcze nie był zbyt wyraźny, co implikowało konieczność tworzenia literatury w oparciu o dobrany odpowiednio materiał leksykalny bazujący na mowie litewskich wieśniaków. Stawiało to Donelaitisa, jako twórcę, w ekskluzywnej sytuacji. Nie miał on równego sobie w owym czasie, który sam byłby w stanie poświęcić życie dla twórczości w języku litewskim. Podążając za przykładem najznamienitszych autorów starożytności, Donelaitis podjął się zadania utrwalenia prostego języka litewskich chłopów poprzez sprowadzenie go do formy klasycznej literatury. Jak się okazuje – z sukcesem.
Dostawca treści:: Biblioteka Nauki

Artykuł

na półce

Skocz do pozycji: 5.

Tytuł:: Linguistic Parallels Between the Lexemes of the Polish “Kilkanaście” and the Lithuanian “Keliolika” on the Basis of Data from Multilingual Parallel Corpora
Paralele językowe leksemów polskiego kilkanaście i litewskiego keliolika w świetle danych wielojęzycznych korpusów równoległych
Autorzy:: Roszko, Danuta
Roszko, Roman
Tematy:: kilkanaście
keliolika
semantic category of quantity
Polish
Lithuanian
corpus-driven approach
: kilkanaście
semantyczna kategoria ilości
język polski
badania sterowane korpusowe
język litewski; Pokaż więcej
Wydawca:: Polska Akademia Nauk. Instytut Slawistyki PAN
Powiązania:: https://bibliotekanauki.pl/articles/33308500.pdf Link otwiera się w nowym oknie
Opis:: The exponents of quantitative indefiniteness: Polish kilkanaście and Lithuanian keliolika form a lexical linguistic parallel. The meaning of both lexemes, indicating an approximate value in the range from 11 to 19 inclusive, is sporadically noted in natural languages. All examples of the use of these forms extracted from known multilingual parallel corpora or Polish–Lithuanian language pair were subjected to a contrastive analysis. The aim was to determine whether the convergence of the dictionary meanings of the two lexemes is reflected in the use of these forms in mutually corresponding Polish and Lithuanian sentences/segments.
Wykładniki nieokreśloności ilościowej: polskie kilkanaście i litewskie keliolika tworzą leksykalną paralelę językową. Znaczenie obu leksemów, wskazujące na przybliżoną wartość z zakresu od 11 do 19 włącznie, jest sporadycznie notowane w językach naturalnych. Analizie kontrastywnej poddano wszystkie wyekscerpowane ze znanych wielojęzycznych korpusów równoległych przykłady użycia tych form. Celem jest rozstrzygnięcie, czy zbieżność znaczeń słownikowych obu leksemów znajduje odbicie w jednoczesnym użyciu tych form we wzajemnie sobie odpowiadających segmentach polskich i litewskich.
Dostawca treści:: Biblioteka Nauki

Artykuł

na półce

Skocz do pozycji: 6.

Tytuł:: Pochodzenie litewskiego afiksu duratywnego teb(e)-
Autorzy:: Ostrowski, Norbert
Tematy:: Lithuanian language
diachronic linguistics
verbal derivation
existential clause
locative clause
grammaticalization
język litewski
językoznawstwo historyczne
derywacja czasownikowa
zdanie egzystencjalne
zdanie lokalizujące
gramatykalizacja; Pokaż więcej
Wydawca:: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Powiązania:: https://bibliotekanauki.pl/articles/1177304.pdf Link otwiera się w nowym oknie
Dostawca treści:: Biblioteka Nauki

Artykuł

na półce

Skocz do pozycji: 7.

Tytuł:: К вопросу о параллели литовских слов 'eržilas', 'arklys' и древнерусского слова 'орь'
On the issue of parallels between the Lithuanian words ‘eržilas’,’arklys’ and the Old Russian word ‘or’
O paraleli litewskich wyrazów eržilas, arklys i staroruskiego wyrazu or
Autorzy:: Siniova, Olga
Iordani, Natalija
Tematy:: этимология
лексическая семантика
историческая лексикология
литовский язык
etymology
historical lexicology
lexical semantics
Lithuanian language
etymologia
semantyka leksykalna
leksykologia historyczna
język litewski; Pokaż więcej
Wydawca:: Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi
Powiązania:: https://bibliotekanauki.pl/articles/34656183.pdf Link otwiera się w nowym oknie
Opis:: Статья посвящена вопросу этимологии древнерусского слова орь и описанию его параллелей в литовском языке. По результатам анализа этимологических и толковых словарей русского и литовского языков, прокомментированы точки зрения о семантике и происхождении возводимых к орь слов. Особое внимание уделено примерам из русских говоров и контекстам, встречающимся в древнерусских и старолитовских источниках, в которых фиксируется исследуемая лексема; в статье представлены новые примеры со словом орь из древних письменных памятников. Выделенные особенности семантики позволили соотнести слова орь и орити (с#) с опорой на сохранившиеся в его семантической структуре компоненты значения ʽпохотливый’, а также в словах литовского языка, восходящих к тому же корню, что и существительное орь; выделены общие для этих образований семы.
This article is devoted to the etymology of the Old Russian word ‘or’ and the description of its parallels in the Lithuanian language. Based on the results of an analysis of etymological and explanatory dictionaries of the Russian and Lithuanian languages, the semantics and origin of words related to ‘or’ are described. Special attention is paid to contexts with the word ‘or’ found in Old Russian and Lithuanian texts and Russian dialects. The article presents new usages of the word ‘or’ from Old Russian and manuscripts. The highlighted features of semantics made it possible to find the derivational base of the word ‘or’ based on the semes preserved in its semantic structure, as well as in words of the Lithuanian language that go back to the same root as the noun ‘or’; seemes common to these formations are highlighted.
Artykuł jest poświęcony zagadnieniu etymologii staroruskiego słowa „орь” oraz opisowi jego analogiom w języku litewskim. Na podstawie wyników analizy słowników języka rosyjskiego i litewskiego (oraz etymologicznych), są komentowane poglądy na semantykę i genezę wyrazów zbudowanych na „орь”. Szczególną uwagę zwrócono na przykłady z gwar rosyjskich oraz kilka kontekstów znalezionych w źródłach staroruskich, w których został zapisany badany leksem; w artykule przedstawiono nowe przykłady słowa „орь” ze starożytnych zabytków pisanych. Wyróżnione cechy semantyki pozwoliły ustalić podstawę wytwórczą wyrazu „орь” w oparciu o składowe znaczeniowe zachowane w jego strukturze semantycznej, a także w słowach języka litewskiego sięgających tego samego rdzenia co rzeczownik „орь”; zaznaczone wspólne dla znaczeń tych tworów.
Dostawca treści:: Biblioteka Nauki

Artykuł

na półce

Skocz do pozycji: 8.

Tytuł:: Polemics as a Symbolic Capital Defence Way in the 18th Century in Prussia: the Case of Christian Gottlieb Mielcke and Gottfried Ostermeyer
Polemika jako droga obrony kapitału symbolicznego w XVIII wieku w Prusach na przykładzie Christiana Gottlieba Mielckego i Gottfrieda Ostermeyera
Autorzy:: Sidabraitė, Žavinta
Tematy:: literatura litewska
język litewski
pole kulturowe
kapitał kulturowy
kapitał symboliczny
polemika
Lithuanian Literature
Lithuanian Language
Prussian Lithuania
Cultural Field
Cultural Capital
Symbolic Capital
Polemic; Pokaż więcej
Wydawca:: Instytut Północny im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie
Powiązania:: https://bibliotekanauki.pl/articles/1365635.pdf Link otwiera się w nowym oknie
Opis:: The research was based on the methodological premises of the cultural capitalism theory, formed by French sociologist Pierre Bourdieu, where a cultural field was perceived as a battle-field of interested actors (agents) seeking to accumulate as large as possible cultural and symbolic capital. The interests of Mielcke and Ostermeyer clashed in the second half of the 18th century, when both of them started working on the same cultural project: the preparation of an updated Lithuanian hymnal, based on the principles of rationalism and the Enlightenment theology. As Ostermeyer was the first to prepare the hymnal and to publish it on governmental funds, Mielcke could not accept the fact that he was circumvented by an ambitious newcomer in the field of Lithuanian culture where his own family had been among the predominating ones for a number of years. In the criticism of Ostermeyer’s hymnal, Mielcke sought to present him as an impudent intruder who, despite significant symbolic capital accumulated in other areas, did not have sufficient cultural capitalisation in the field of Lituanistic Prussian culture and who had a too poor command of Lithuanian. Mielcke succeeded in stopping Ostermeyer’s decisive engagement in the field of Lituanistic activity. Nonetheless, in the fight with the opponent, Mielcke also lost a significant part of his accumulated symbolic capital.
Badania oparto na założeniach metodologicznych teorii kapitalizmu kulturowego, sformułowanej przez francuskiego socjologa Pierre’a Bourdieu, gdzie pole kulturowe było postrzegane jako pole walki zainteresowanych aktorów (agentów) dążących do akumulacji jak największe-go kapitału kulturowego i symbolicznego. Zainteresowania Mielckego i Ostermeyera zderzyły się w drugiej połowie XVIII wieku, kiedy obaj rozpoczęli pracę nad tym samym projektem kulturalnym: przygotowaniem zaktualizowanego śpiewnika litewskiego, opartego na zasadach racjonalizmu i teologii oświeceniowej. Ponieważ Ostermeyer jako pierwszy przygotował hymn i wydał go z funduszy rządowych, Mielcke nie mógł pogodzić się z tym, że został ominięty przez ambitnego nowicjusza w dziedzinie kultury litewskiej, gdzie jego własna rodzina dominowała przez szereg lat. W krytyce hymnu Ostermeyera Mielcke starał się przedstawić go jako bez-czelnego intruza, który mimo znacznego kapitału symbolicznego nagromadzonego w innych dziedzinach, nie miał wystarczającej kapitalizacji kulturowej w zakresie lituanistycznej kultury pruskiej i zbyt słabo władał litewskim. Mielckemu udało się powstrzymać zdecydowane zaangażowanie Ostermeyera na polu działalności lituanistycznej. Jednak w walce z przeciwnikiem Mielcke stracił także znaczną część zgromadzonego kapitału symbolicznego
Dostawca treści:: Biblioteka Nauki

Artykuł

na półce

Skocz do pozycji: 9.

Tytuł:: O nowych ręcznie zrównoleglonych i znakowanych dwujęzycznych korpusach równoległych oraz ich zastosowaniach
On New Manually Aligned and Tagged Bilingual Parallel Corpora and Their Applications
Autorzy:: Roszko, Roman
Tematy:: ręcznie zrównoleglone i znakowane dwujęzyczne korpusy równoległe
język litewski
języki słowiańskie
narzędzia językowe
CLARIN-PL
manually aligned and tagged bilingual parallel corpora
Lithuanian language
Slavic languages
language tools; Pokaż więcej
Wydawca:: Polska Akademia Nauk. Instytut Slawistyki PAN
Powiązania:: https://bibliotekanauki.pl/articles/38439906.pdf Link otwiera się w nowym oknie
Opis:: This article is devoted to the manually aligned and tagged bilingual parallel CLARIN-PL-BIZ corpora of the Baltic and Slavic languages which are currently being developed. The study discusses the essential features of these corpora that make their applications go far beyond typical corpus analysis. Applications of these corpora include the design of cross-language models for the development of machine translation and artificial intelligence. The article also draws attention to the high potential of these resources as a model training base for testing natural language processing tools.
W artykule autor opisuje obecnie powstające ręcznie zrównoleglone i znakowane dwujęzyczne korpusy równoległe CLARIN-PL-BIZ języków bałtyckich i słowiańskich. Omawia wyróżniające cechy tych korpusów, które sprawią, że zastosowania tych korpusów znacznie wykroczą poza typowe analizy korpusowe. Wśród zastosowań tych korpusów autor wymienia definiowanie modeli międzyjęzykowych na rzecz rozwoju przekładu maszynowego i rozwoju sztucznej inteligencji. Zwraca również uwagę na wysoki potencjał tych zasobów jako wzorcowej bazy treningowej do testowania narzędzi przetwarzania języka naturalnego.
Dostawca treści:: Biblioteka Nauki

Artykuł

na półce

Informacja

Wyszukujesz frazę "język litewski" wg kryterium: Temat