Informacja

Drogi użytkowniku, aplikacja do prawidłowego działania wymaga obsługi JavaScript. Proszę włącz obsługę JavaScript w Twojej przeglądarce.

Wyszukujesz frazę "Aleida Assmann" wg kryterium: Temat


Tytuł:
From words to action. Violeta Parra's work for promotion of folklore and her music and poetic compositions in the light of Assmann's memory studies
Od słów do czynów. Działalność na rzecz promocji folkloru i twórczość muzyczno-poetycka Violety Parry w kontekście Assmannowskich studiów nad pamięcią
Autorzy:
Jasłowska, Joanna
Opis:
This study aims to analyze the work for promotion of folklore and music and poetic compositions of Chilean artist Violeta Parra (1917-1967) in the light of Jan Assmann’s memory studies, which are also developed by his wife, Aleida Assmann.The first chapter provides a short introduction to the area of memory studies, presenting its brief history and main concepts of this interdisciplinary field of research with an emphasis on its latest trends which are focused on the interpretation of cultural texts as a valuable source in the context of the memory studies. The second chapter approaches the specific notions of the memory studies, coined by German Egyptologist Jan Assmann (1938) and his wife Aleida Assmann (1947), which will be used as methodological tools in this study: cultural and communicative memory, floating gap, as well as, functional and storage memory.The third part offers an analysis of Violeta Parra’s strategy for popularization of Chilean folklore, including her interpretations of popular compositions, her own music and poetic pieces and other actions, in the light of Assmann’s theory, presented in the previous chapter. The last part investigates an issue of the nowadays remembrance of the figure of Violeta Parra and her possible perception as a part of memory discourse.
Tematem niniejszej pracy magisterskiej jest analiza działalności na rzecz promocji folkloru oraz twórczości muzyczno-poetyckiej chilijskiej artystki Violety Parry, żyjącej w latach 1917-1967, pod kątem koncepcji pamięciowych autorstwa niemieckiego egiptologa i teoretyka studiów nad pamięcią Jana Assmanna (1938), rozwijanych także przez jego żonę Aleidę Assmann (1947). Pierwszy rozdział stanowi wprowadzenie do tematyki memory studies. Nakreśla się w nim etapy i główne kierunki rozwoju tego interdyscyplinarnego pola badań z uwzględnieniem najnowszych tendencji, które wykorzystują teksty kultury jako źródło refleksji nad kwestią pamięci. Kontynuując, w drugim rozdziale znajduje się szczegółowe omówienie koncepcji pamięciowych autorstwa Assmannów, służących w niniejszym badaniu jako narzędzie metodologiczne, takich jak: pamięć komunikacyjna i kulturowa, dryfująca luka (floating gap) oraz pamięć funkcjonalna i magazynująca. Rozdział trzeci to próba przeniesienia Assmannowskich terminów w kontekst strategii obranej przez Violetę Parrę na rzecz promocji chilijskiego folkloru, obejmującej zarówno jej interpretacje utworów ludowych, jak i jej własne kompozycje muzyczne i poetyckie, a także rozmaite inne działania o charakterze popularyzatorskim. Na zakończenie, w czwartym rozdziale proponuje się refleksję na temat tego, czy pamięć o tragicznie zmarłej chilijskiej artystce jest obecnie kultywowana i czy sama Violeta Parra stała się obiektem dyskursu pamięciowego.
Dostawca treści:
Repozytorium Uniwersytetu Jagiellońskiego
Inne
Tytuł:
O idei archiwum. Kilka uwag
The idea of an archive. A few remarks
Autorzy:
Stobiecki, Rafał
Tematy:
Aleida Assmann
Jacques Derrida
Michel Foucaul
Paul Ricoeur
Pokaż więcej
Wydawca:
Uniwersytet Jagielloński. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/51470864.pdf  Link otwiera się w nowym oknie
Opis:
Artykuł jest refleksją poświęconą tzw. zwrotowi archiwalnemu – nurtowi w naukach humanistycznych, który pojawił się w latach dziewięćdziesiątych XX w. Autor rozważa trzy charakterystyczne dla tego nurtu idee archiwum: francuskich filozofów Paula Ricoeura, który ideę archiwum łączy z epistemologią historyczną, pokazując przede wszystkim naukową jego funkcję, i Michela Foucaulta, z jego opresyjną, związaną z władzą rolą archiwum, oraz niemieckiej antropolożki Aleidy Assmann, która wpisuje archiwum w dialektyczną relację między pamięcią a zapomnieniem, postrzegając je jako rodzaj mentalnej kotwicy, która zakorzenia nas w przeszłości. Autor stwierdza, iż tych troje współczesnych myślicieli dokonuje czegoś, co można by nazwać desakralizacją archiwum. Zamiast „świętego miejsca”, w którym zachowały się ślady przeszłości, dostępnego tylko dla wtajemniczonych, rysują one koncepcje o wymowie bardziej pragmatycznej, odsłaniając niekiedy także często skrywane funkcje archiwum, związane z jego miejscem w życiu społecznym. Inspirują jednocześnie do odpowiedzi na pytanie po co nam archiwa? nie są już one bowiem wyłącznie miejscem przechowywania dokumentów i ich konserwacji. Archiwiści i historycy przestali być jedynymi aktorami odpowiedzialnymi za przechowywanie i interpretację dokumentów. Autor podkreśla, iż zaprezentowane w tekście idee mogą być motywacją do wyjścia poza metafory archiwum jako: śladu, pamiątki, artefaktu czy dokumentu na rzecz opisu materialności i rzeczy. W jakimś stopniu odnoszą się także pośrednio do konstruowania praktyk archiwalnych, często o wymiarze etycznym. Inspirują do zadania pytań: co podlega archiwizowaniu, a co nie? w jaki sposób materiał jest selekcjonowany? na czym polega odpowiedzialność archiwisty za konstruowanie określonej narracji wokół zbiorów? Rozważania zamyka konstatacja, iż czas pokaże, czy z wielorakich działań zmierzających do upamiętnienia przeszłości wyłoni się nowy model archiwum, który będzie inaczej bądź lepiej odpowiadał na wyzwania współczesności.
The article is a reflection on the so-called “archival turn” – a movement in the humanities that emerged in the 1990s. The author contemplates three ideas of an archive, characteristic for this movement: those presented by the French philosophers – Paul Ricoeur, who links the idea of an archive with historical epistemology, demonstrating its primarily scientific function, and Michel Foucault with his oppressive, power-related role of the archive, as well as that of the German anthropologist Aleida Assmann, who situates the archive in the dialectical relationship between memory and oblivion, seeing it as a kind of a mental anchor that roots us in the past. The author concludes that these three contemporary thinkers effected what could be called a desacralization of the archive. Instead of a “sacred place” where traces of the past are preserved, accessible only to the initiated, they outline concepts with a more pragmatic dimension, occasionally revealing the oft-hidden functions of the archive, related to its place in public life. At the same time, they inspire answers to the question of why do we need archives? After all, they are no longer just a place to store documents and preserve them. Archivists and historians are no longer the only actors responsible for storing and interpreting documents. The author emphasizes that the ideas presented in the text may provide a motivation to depart from the metaphors of the archive as a trace, memento, artifact or document, in favour of a description of materiality and objects. To some extent, they also indirectly address the process of structuring archival practices, often involving an ethical dimension. They inspire the question: what is subject to archiving and what is not, how is the material selected, what is the responsibility of the archivist with regard to building a specific narrative around the fonds? The study is concluded with an observation that time will tell whether all the numerous activities designed to commemorate the past would give rise to a new model of archives that would respond differently, or maybe better, to the challenges of the present.
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
»…vzpomínám na něho ustavičně a přeji mu, aby se mu tatínek brzo vrátil«. O (terapeutycznej) roli pamięci w korespondencji więziennej Jana Zahradníčka
»…vzpomínám na něho ustavičně a přeji mu, aby se mu tatínek brzo vrátil«. Therapeutic function of memory in Jan Zahradníček’s prison correspondence
Autorzy:
Pająk, Aleksandra
Tematy:
epistolography
memory
trauma
Jan Zahradníček
Aleida Assmann
epistolografia
pamięć
Pokaż więcej
Wydawca:
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Powiązania:
https://bibliotekanauki.pl/articles/908880.pdf  Link otwiera się w nowym oknie
Opis:
Przedmiotem analizy są listy czeskiego poety Jana Zahradníčka wysyłane z komunistycznego więzienia do żony Marii w latach 1951–1960. Wybór to zapis zarówno życiowej traumy wynikającej z długoletniej izolacji oraz tragedii rodzinnej (śmierć dwóch córek), a jednocześnie świadectwo tego, że dzięki terapeutycznej roli pamięci autor przetrwał ów trudny czas. Punktem wyjścia są m. in. rozważania Aleidy Assmann, które co prawda prymarnie odnosiły się do pamięci kolektywnej społeczeństw dotkniętych traumatyczną przeszłością, ale mogą być także użyteczne dla rozpatrywanego tutaj studium przypadku jednostki.          
The article analyses letters written by a Czech poet – Jan Zahradníček during his stay in prison to his wife – Maria in the period 1951 to 1960. A selection not only presents a record of life trauma resulting from long-time isolation and family tragedy (death of his two daughters) but also a testimony of the poet’s memory, which enabled the author to survive hard times. Aleida Assmann’s considerations (among others) constitute the starting point for memory description. The considerations primarily related to collective memory of societies affected with traumatic past could also be useful for the analysed individual case study.
Dostawca treści:
Biblioteka Nauki
Artykuł
Tytuł:
Pamiętnik Literacki Z. 4 (2013)
Od literatury jako medium pamięci do poetyki pamięci. Kategoria pamięci kulturowej w badaniach nad literaturą
Autorzy:
Tabaszewska, Justyna
Wydawca:
Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk
Powiązania:
4. R. Lachmann, Memory and Literature: Intertextuality in Russian Modernism. Transl. R. Sellars, A. Wall. Minneapolis 1997.
11. P. Ricoeur, Pamięć, historia, zapomnienie. Przeł. J. Margański. Kraków 2006.
3. A. Erll, Memory in Culture. Transl. S. B. Young. Basingstoke, Hampshire – New York 2011.
5. R. Lachmann, Mnemonic and Intertextual Aspects of Literature. W zb.: Cultural Memory Studies. An International and Interdisciplinary Handbook. Ed. A. Erll, A. Nünning, S. B. Young. Berlin – New York 2008.
2. H. Bloom, The Western Canon. The Books and School of the Ages. London 1995.
1. A. Assmann, Cultural Memory and Western Civilization. Functions, Media, Archives. Cambridge 2011.
7. B. Neumann, The Literary Representation of Memory. W zb.: Cultural Memory Studies. An International and Interdisciplinary Handbook. Ed. A. Erll, A. Nünning, S. B. Young. Berlin – New York 2008.
10. P. Nora, Między pamięcią a historią: Les lieux de memoire. Przeł. M. Sugiera, M. Borowski. „Didaskalia” 2011, nr 10.
6. R. Lachmann, Mnemotechnika i symulakrum. W zb.: Pamięć zbiorowa i kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka. Red. M. Saryusz-Wolska. Kraków 2009.
9. B. Neumann, What Makes Literature Valuable: Fictions of Meta-Memory and the Ethics of Remembering. W zb.: Ethics in Culture. The Dissemination of Values through Literature and Other Media. Ed. A. Erll, H. Grabes, A. Nünning. Berlin – New York 2008.
8. B. Neumann, Literatura, pamięć, tożsamość. W zb.: Pamięć zbiorowa i kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka. Red. M. Saryusz-Wolska. Kraków 2009.
Opis:
Streszcz. ang.
Zadanie finansowane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu Działalność upowszechniająca naukę 2016-2018: "Pamiętnik Literacki" – zwiększenie potencjału naukowego, poziomu umiędzynarodowienia i stopnia oddziaływania pisma przez efektywne upowszechnianie w Internecie
Abstract eng.
Dostawca treści:
RCIN - Repozytorium Cyfrowe Instytutów Naukowych
Książka
Tytuł:
W poszukiwaniu tożsamości podmiotu romantycznego – między pamięcią indywidualną a zbiorową. "Lyrical ballads" Williama Wordswortha oraz "Ballady i romanse" Adama Mickiewicza
Pamiętnik Literacki Z. 2 (2014)
Autorzy:
Lewicz, Piotr
Wydawca:
Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk
Powiązania:
15. A. Mickiewicz, Wybór poezyj. Oprac. Cz. Zgorzelski. T. 1. Wyd. 8, przejrz. BN I 6. Wrocław 1997.
19. J. K. Olicka, Collective Memory: The Two Cultures. „Sociological Theory” 1993, nr 3.
6. S. T. Coleridge, Rymy o Sędziwym Marynarzu, w siedmiu częściach. W zb.: Angielscy „poeci jezior”: W. Wordsworth, S. T. Coleridge, R. Southey. Wybór, przeł., wstęp, objaśn. S. Kryński. BN II 143. Wrocław 1963, s. 259-287.
21. W. Owczarski, Mickiewiczowskie figury wyobraźni. Gdańsk 2002.
12. R. Lachmann, Mnemotechnika i symulakrum. Przeł. A. Pełka. W zb.: Pamięć zbiorowa i kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka. Red. M. Saryusz-Wolska. Kraków 2009, s. 285-321.
2. A. Assmann, Przestrzenie pamięci. Formy i przemiany pamięci kulturowej. Przeł. P. Przybyła. W zb.: Pamięć zbiorowa i kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka. Red. M. Saryusz-Wolska. Kraków 2009, s. 101-142.
18. J. U. Niemcewicz, Dzieci w lesie. Duma naśladowana z angielskiego. W: Bajki i powieści. T. 2. Warszawa 1820.
33. K. Sutherland, The Native Poet: The Influence of Percy’s Minstrel from Beattie to Wordsworth. „The Review of English Studies” 1982, nr 132.
36. K. Trybuś, Słowiańska pamięć Mickiewicza. W: Pamięć romantyzmu. Studia nie tylko z przeszłości. Poznań 2011.
17. B. Neumann, Literatura, pamięć, tożsamość. Przeł. A. Pełka. W zb.: Pamięć zbiorowa i kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka. Red. M. Saryusz-Wolska. Kraków 2009.
14. A. Mickiewicz, O poezji romantycznej. W zb.: Idee programowe romantyków polskich. Antologia. Oprac. A. Kowalczykowa. BN I 261. Wrocław 2000.
7. A. Erll, Literatura jako medium pamięci zbiorowej. Przeł. M. Saryusz-Wolska. W zb.: Pamięć zbiorowa i kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka. Red. M. Saryusz-Wolska. Kraków 2009, s. 211-247.
3. A. Assmann, 1998 – Między historią a pamięcią. Przeł. M. Saryusz-Wolska. W zb.: Pamięć zbiorowa i kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka. Red. M. Saryusz-Wolska. Kraków 2009, s. 143-173.
28. M. Saryusz-Wolska, Literatura i pamięć. Uwagi wstępne. W zb.: Pamięć zbiorowa i kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka. Red. M. Saryusz-Wolska. Kraków 2009, s. 175-184.
9. A. Kowalczykowa, Romantyczne zaświaty. W zb.: Problemy polskiego romantyzmu. Seria 2. Red. M. Żmigrodzka. Wrocław 1974, s. 229-255.
26. P. Ricoeur, Pamięć, historia, zapomnienie. Przeł. J. Margański. Kraków 2006.
5. S. T. Coleridge, Pieśń o Starym Żeglarzu. W: W. Blake [i in.], Twarde dno snu. Tradycja romantyczna w poezji języka angielskiego. Wybór, oprac., przeł., wstęp Z. Kubiak. Warszawa 2002.
40. F. A. Yates, Sztuka pamięci. Przeł. W. Radwański. Warszawa 1977.
20. W. J. Ong, Romantyczna odmienność a poetyka technologii. W: Osoba, świadomość, komunikacja. Antologia. Wybór, wstęp, przeł., oprac. J. Japola. Warszawa 2009.
1. M. H. Abrams, Zwierciadło i lampa: romantyczna teoria poezji a tradycja krytycznoliteracka. Przeł. M. B. Fedewicz. Gdańsk 2003.
31. M. Stanisz, Wczesnoromantyczne spory o poezję. Kraków 1998.
10. H. Krukowska, „Nocna strona” romantyzmu. W zb.: Problemy polskiego romantyzmu. Seria 2. Red. M. Żmigrodzka. Wrocław 1974, s. 193-227.
8. J. Jagiełło, Polska ballada ludowa. Wrocław 1975.
11. B. Kuczera-Chachulska, Uwagi o wyobraźni Mickiewicza. W zb.: Wyobraźnia jako jaźń twórcza. Studia z etyki, literatury i sztuki. Red. E. Podrez, A. Czyż. Warszawa 2002, s. 119-128.
27. K. Różańska, Assmann i Assmann. Literatura i pamięć w niemieckim kręgu kulturowym. W zb.: O historyczności. Red. K. Meller, K. Trybuś. Poznań 2006, s. 161-168.
25. L. Pułka, Antropologia Mickiewiczowskiej fantastyki. W zb.: Księga w 170 rocznicę wydania „Ballad i romansów” Adama Mickiewicza. Red. J. Kolbuszewski. Wrocław 1993, s. 167-176.
39. W. Wordsworth, S. T. Coleridge, Lyrical Ballads: the Text of the 1798 Edition with the Additional 1800 Poems and Prefaces. Ed., introd., notes, appendices R. L. Bret t, A. R. Jone s. London 1971.
38. W. Wordsworth, Przedmowa do drugiego wydania niektórych poniżej zamieszczonych Wierszy, które zostały opublikowane wraz z dodatkowym tomem i noszą wspólny tytuł „Ballad lirycznych”. Przeł. K. Tarnowska. W zb.: Manifesty romantyzmu 1790–1830. Anglia, Niemcy, Francja. Wybór, oprac. A. Kowalczykow a. Warszawa 1975, s.43-67.
4. S. Balbus, Ewolucja i rewolucja intertekstualna. W: Między stylami. Kraków 1996, s. 165-192.
22. M. Piwińska, Koloryt uczuć, klimat wewnętrzny, topografia wyobraźni w cyklu „Ballad i romansów”. W: Wolny myśliwy. Osiem prób czytania Mickiewicza. Gdańsk 2003, s. 35-47.
34. G. Tomaszewska, Mickiewicz – Krasiński. O wyobraźni utopijnej i katastroficznej. Gdańsk 2000.
30. D. Seweryn, O wyobraźni lirycznej Mickiewicza. Warszawa 1996.
13. D. T. Lebioda, Mickiewicz – wyobraźnia i żywioł. Bydgoszcz 1996.
16. M. Mochnacki, O duchu i źródłach poezji w Polszcze. W: Pisma krytyczne i polityczne. Wybór, oprac. J. Kubiak, E. Nowicka, Z. Przychodniak. T. 1. Kraków 1996, s. 49-86.
41. L. Zwierzyński, Wyobraźnia akwatyczna Mickiewicza. Katowice 1998.
24. Z. Przychodniak, Wstęp w: M. Mochnacki, Pisma krytyczne i polityczne. Wybór, oprac. J. Kubiak, E. Nowicka, Z. Przychodniak. T. 1. Kraków 1996, s. 9-31.
29. M. Saryusz-Wolska, Wprowadzenie. W zb.: Pamięć zbiorowa i kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka. Red. M. Saryusz-Wolska. Kraków 2009, s. 7-38.
35. K. Trybuś, O podmiocie pamięci w „Vade-mecum” Cypriana Norwida. W zb.: Przygody romantycznego „Ja”. Idee – strategie twórcze – rezonanse. Red. M. Berkan-Jabłońska, B. Stelmaszczyk. Poznań 2012, s. 149-163.
37. M. Warchala, Autentyczność i nowoczesność. Idea autentyczności od Rousseau do Freuda. Kraków 2006.
32. M. Stankiewicz-Kopeć, Wczesnoromantyczna transpozycja świata nadnaturalnego w „Balladach i romansach” Mickiewicza. „Ruch Literacki” 2002, z. 4/5, s. 353-365.
23. K. Poklewska, Diabły we wczesnej twórczości Mickiewicza. W zb.: Księga w 170 rocznicę wydania „Ballad i romansów” Adama Mickiewicza. Red. J. Kolbuszewski. Wrocław 1993, s. 58-64.
Opis:
Abstract eng.
Zadanie finansowane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu Działalność upowszechniająca naukę 2016-2018: "Pamiętnik Literacki" – zwiększenie potencjału naukowego, poziomu umiędzynarodowienia i stopnia oddziaływania pisma przez efektywne upowszechnianie w Internecie
Streszcz. ang.
Dostawca treści:
RCIN - Repozytorium Cyfrowe Instytutów Naukowych
Książka
Tytuł:
Niepokojąca poezja. Niemieckie (oraz rosyjski) modele lektury Niepokoju Tadeusza Różewicza dwadzieścia i czterdzieści lat po wojnie wobec problemu skonfliktowanych pamięci
Autorzy:
Zielińska, Mirosława
Wydawca:
Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego
Cytata wydawnicza:
Mirosława Zielińska, Niepokojąca poezja. Niemieckie (oraz rosyjski) modele lektury Niepokoju Tadeusza Różewicza dwadzieścia i czterdzieści lat po wojnie wobec problemu skonfliktowanych pamięci, [w:] Dialog międzykulturowy w (o) literaturze polskiej, pod red. Marty Skwary, Katarzyny Krasoń i Jerzego Kazimierskiego. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego Szczecin 2008, s. 197-217.
Opis:
Mirosława Zielińska
ZUSAMMENFASSUNG Beunruhigende Poesie. (West)Deutsches (und russisches) Lektüremodell von „Unruhe“ („Niepokój“) Tadeusz Różewiczs zwanzig und vierzig Jahre nach dem Kriege gegenüber dem Problem der ‚disparaten Gedächtnisse’/Mirosława Zielińska STRESZCZENIE Niepokojąca poezja. Niemieckie (oraz rosyjski) modele lektury Niepokoju Tadeusza Ró-żewicza dwadzieścia i czterdzieści lat po wojnie wobec problemu ‘skonfliktowanych pamięci’/Mirosława Zielińska Bei der Zusammenstellung vom polnischen und deutschen Kollektivgedächtnis (im Sin-ne von A. und J. Assmann) an den Zweiten Weltkrieg zeigt sich, dass sie als ‚disparate’ Gedächtnisse aufgefasst werden müssen, die nicht nur einander ausschließen, aber gegeneinander gerichtet sind. Den Ausgangspunkt des vorliegenden Beitrags bildet die These, dass ein korrelativer Zusammenhang zwischen den ‚anderen’ Gedächtnissen des AS-Senders und der ZS-Empfänger und den von den Vermittlerinstanzen gewählten Einstellungsstrategien der ausgangssprachlichen Texte – hier der Lyrik von Tadeusz Różewicz, Jahrgang 1921 – auf die zielsprachlichen Leser der (west)deutschen Kultur besteht. Zur Bekräftigung der These kann eine relevante Beobachtung dienen, nämlich, dass die (west)deutsche Rezeption von der ausgangssprachlichen, d. h. polnischen, aber auch etwa russischen so sehr divergiert, weil die Weichen dafür die unterschiedlichen Reaktionen auf das Jahr 1945 gestellt haben. Andere Wahrnehmung des Geschehenen um 1945 impliziert wiederum die Herausbildung von abweichenden Gedächtnissen. Der genaueren Erläuterung der Akzentverschiebung in den (west)deutschen Lektüremodellen dient ihre Gegenüberstellung dem russischen Lektüremodell, das einen kontrastiven Hintergrund bildet und anhand des 1963 herausgegebenen Bandes Bespokoistvo ausgearbeitet wurde. Der Akzent der russischen (ähnlich der polnischen) Lektüre wird auf die Frage nach Bedeutung und Deutung des während des Krieges erfahrenen gelegt (Der Rezipient wird von der Frage ausgehen: Wie soll/kann das gedeutet werden, was wir erlebt/erfahren haben?). Im Falle der (west)deutschen Lektüre, dagegen, wird der Akzent nicht auf das Verständnis dessen was passiert ist, sondern auf die Reflexion über die Folgen des Krieges gelegt (Der Rezipient wird von der Frage ausgehen: Welche Schlussfolgerungen sollen/müssen wird aus dem Erfahrenen/Erleben ziehen, damit es sich nicht wiederholt?). Es stellt sich heraus, dass sowohl der übergreifende Rezeptionsprozess der polnischen Literatur in (West)Deutschland, als auch die in diesem Beitrag fokussierten Lektüremodelle der Gedichte Tadeusz Różewiczs (sie stammen aus dem 1947 veröffentlichten Lyrikband Niepokój und wurden wesentlich von der Kriegserfahrung des „zufällig geretteten“ geprägt), sehr eng mit den wichtigsten Zäsuren in der deutschen Erinnerungskultur zusammenhängen – erst die Veränderungen der Erinnerungskultur haben die Rezeption des polnischen Autors (und generell der polnischen Literatur) überhaupt möglich gemacht. Die Analyse von zwei Lyrikbänden Tadeusz Różewiczs, die von Karl Dedecius übersetzt, herausgegeben, mit Nachworten versehen und entsprechend Mitte der 60er (zwanzig Jahre nach dem Kriegsende) und 80er Jahre (vierzig Jahre nach dem Kriegsende) der deutschen Leserschaft vorgelegt worden sind, ergibt, dass in der Erarbeitung von Einstellungsstrategien auf den zielsprachlichen Rezipienten durch Karl Dedecius das Problem der ‚disparaten’ Gedächtnisse nicht nur mitberücksichtigt werden musste, aber eine zentrale Rolle spielt. Es beeinflusste nicht ausschließlich die Wahl der Gedichte und ihrer Übersetzungsstrategien: notwendig zeigte sich auch die ‘Übersetzung’ der Kontexte der Ausgangskultur – damit auch des ‘anderen’ Gedächtnisses. Wenn man die Frage stellt, ob – auch potenziell – zwanzig, dann vierzig Jahre nach dem Krieg (also vor der ‚Wende’) ein anderer Umgang mit dem Problem der ‘disparaten Gedächtnisse’ vorstellbar sei, muss die wichtigste Voraussetzung des erfolgreichen Kulturtransfers erwähnt werden: dieser kann nur im Dialog mit der zielsprachlichen Kultur geführt werden, im anderen Falle kann er deutlich gestört, oder sogar verhindert werden. Dass der aus Łódź stammende Dedecius das Konfliktpotenzial der ‘disparaten Gedächtnisse’ nicht ignorierte, zeugt – im oben erwähnten Kontext – von seiner zwischenkulturellen Kompetenz (vielleicht wäre auch begründet, in seinem Falle von einer bi- oder plurikulturellen Identität zu sprechen). Weitere Erläuterung kann der Grundsatz liefern, auf dem Dedecius seine Rolle des Vermittlers zwischen der polnischen und deutschen Kultur aufgebaut hat: dieser ist die programmatische Suche in der polnischen Kultur nach allem, was zum gegenseitigen Verständnis beitragen und Basis für wechselseitige Verständigung schaffen kann. Dass der (seit der ‚Wende’) immer intensiver geführte ‚Krieg der Gedächtnisse’ die Chancen auf die Auseinandersetzung mit dem Problem der ‘disparaten Gedächtnisse’ in der ‘Atmosphäre des Dialogs’ deutlich erschwert (wenn nicht vereitelt) – steht auf einem anderen Blatt.
Dostawca treści:
Repozytorium Centrum Otwartej Nauki
Inne

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim komputerze. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień dotyczących cookies