- Tytuł:
-
The German concept of “self-cleansing actions” (Selbstreinigungsaktionen) – formulation, implementation, oblivion, and suppression
Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej, Vol. 58, No 3 (2023), Special Issue - Autorzy:
- Kuberski, Hubert J. (1969– )
- Współwytwórcy:
-
Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk
Institute of History of the Polish Academy of Sciences - Wydawca:
- Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
- Powiązania:
-
Croucher R., ‘How Has Post-Soviet Lithuania Used Holocaust Remembrance to Project a “New” European Identity?’, 16 Nov. 2013, (accessed: 17 Jan. 2017).
Priamus H.-J., Meyer: Zwischen Kaisertreue und NS-Täterschaft. Biographische Konturen eines deutschen Bürgers (Essen, 2011).
Thou Shalt Not Kill. Poles in Jedwabne, ed. W. Brand (Warszawa, 2001).
Torzecki R., ‘Wspomnienia z okupowanego Lwowa’, Dzieje Najnowsze, vol. 19, no. 3 (1987).
Szarota T., ‘‘Selbstreinigungsaktionen” Sipo i SD na Litwie i w Polsce a udział ludności miejscowej w Holocauście (na przykładzie pogromów w Kownie i Jedwabnem)’, in: Świat NIE-pożegnany; Żydzi na dawnych ziemiach wschodnich Rzeczypospolitej w XVIII–XX wieku, ed. K. Jasiewicz (Warszawa–London, 2004.
Quinkert B., Dieckmann Ch., Tönsmeyer T., Kooperation und Verbrechen: Formen der ‘Kollaboration” im östlichen Europa 1939–1945 (Göttingen, 2012).
Smoliński A., ‘Rozboje, rabunki i pogromy ludności żydowskiej dokonane przez formacje 1. Armii Konnej na Ukrainie we wrześniu i październiku 1920 r.’, in: O “czerwoną” Rosję, “czerwoną” Europę i “czerwony” świat. Studia o potencjale militarnych Sowietów w latach 1918–1941 (Toruń, 2015).
Musiał B., Rozstrzelać elementy kontrrewolucyjne! Brutalizacja wojny niemiecko-sowieckiej latem 1941 roku (Warszawa, 2001).
Löwe H.-D., ‘Pogroms in Russia: Explanations, Comparisons, Suggestions’, Jewish Social Studies, vol. 11, no. 1 , New Series (2004).
Tryczyk M., Miasta śmierci. Sąsiedzkie pogromy Żydów (Warszawa, 2015).
Abramson H., ‘Jewish Representation in the Independent Ukrainian Governments of 1917– 1920’, Slavic Review, vol. 50, no. 3 (1991).
Krausnick H., Wilhelm H.-H., Die Truppe des Weltanschauungskrieges. Die Einsatzgruppen der Sicherheitspolizei und des SD 1938–1942 (München, 1981).
Christian G., Kalkulierte Morde: Die deutsche Wirtschafs- und Vernichtungspolitik in Weissrussland 1941–1944 (Hamburg, 1999).
Urban Th., ‘Gesucht Hermann Schaper’, Suddeutsche Zeitung, 1 Sep. 2001.
Wroniszewska D., Wroniszewski A., ‘…aby żyć’, Kontakty. Łomżyński Tygodnik Społeczny. Pismo PZPR, no. 27, 10 July 1988.
Struve K., Deutsche Herrschaft, ukrainischer Nationalismus, antijüdische Gewalt: Der Sommer 1941 in der Westukraine (Berlin–Boston, 2015).
Bubnys A., Lietuvių policijos batalionai, 1941–1945 m. (Vilnius, 2017).
Wette W., Karl Jäger: Mörder der litauischen Juden (Frankfurt am Main, 2011).
Heer H., ‘Einübung in den Holocaust: Lemberg Juni/Juli 1941’, Zeitschrift für Geschichtswissenschaft, vol. 49, no. 5 (2001).
Hasenclever J., Wehrmacht und Besatzungspolitik in der Sowjetunion: die Befehlshaber der rückwärtigen Heeresgebiete 1941–1943 (Paderborn–München–Wien–Zürich, Schöningh, 2010).
Banach J., ‘Die Rolle der Schulen der Sicherheitspolizei und des SD’, in: Fürstenberg-Drögen: Schichten eines verlassenen Ortes, ed. F. von Buttlar (Berlin, 1994).
Musial B., ‘Aktion Reinhardt”. Der Völkermord an den Juden im Generalgouvernement 1941–1944 (Osnabrück, 2004).
Ingrao Ch., Wierzyć i niszczyć. Intelektualiści w machinie wojennej SS (Wołowiec, 2013).
Sandkühler Th., ‘Endlösung” in Galizien. Der Judenmord und die Rettungsinitiativen von Berthold Beitz 1941–1944 (Bonn, 1996).
Musiał B., Sowieccy partyzanci 1941–1944. Mity i rzeczywistość (Poznań, 2014).
Wette W., Wehrmacht. Legenda i rzeczywistość (Kraków, 2008).
Contested Memories: Poles and Jews during the Holocaust and Its Aftermath, ed. J.D. Zimmerman, Z. Gitelman (New Brunswick, 2003).
Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej
Browning Ch.R., Matthäus J., The Origins of the Final Solution: The Evolution of Nazi Jewish Policy, September 1939–March 1942 (Lincoln, 2007).
Rebrova I., ‘“We Were Saved Because the Occupation Lasted Only Six Months”: (Self-) Reflection on Survival Strategies during the Holocaust in the North Caucasus”, in: Beyond the Pale. The Holocaust in the North Caucasus, ed. C. Brooks, K. Feferman (Rochester, 2020).
Christian G., The Extermination of the European Jews. New Approaches to European History (Cambridge, 2016).
Stoll K., Die Herstellung der Wahrheit: Strafverfahren gegen ehemalige Angehörige der Sicherheitspolizei fuer den Bezirk Białystok (Berlin–Boston, 2011).
Gross J.T., ‘Lato 1941 w Jedwabnem. Przyczynek do badań nad udziałem społeczności lokalnych w eksterminacji narodu żydowskiego w latach II wojny światowej’, in: Europa nieprowincjonalna. Przemiany na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej (Białoruś, Litwa, Łotwa, Ukraina, wschodnie pogranicze III Rzeczypospolitej Polskiej) w latach 1772–1999 // Non-Provincial Europe. Changes on the Eastern Territories of the Former Polish Republic (Belarus, Latvia, Lithuania, Ukraine, Eastern Borderland of the III Republic) in 1772–1999, ed. K. Jasiewicz (Warszawa–Londyn, 1999).
Mazur G., Skwara J., Węgierski J., Kronika 2350 dni wojny i okupacji Lwowa 1 IX 1939 – 5 II 1946 (Katowice, 2007).
Rossoliński-Liebe G., Stepan Bandera, The Life and Afterlife of a Ukrainian Nationalist: Fascism, Genocide, and Cult (Stuttgart, 2014).
Motyka G., Wnuk R., ‘Żydzi w Galicji Wschodniej i na Wołyniu w latach 1939–1941’, in: Europa nieprowincjonalna. Przemiany na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej (Białoruś, Litwa, Łotwa, Ukraina, wschodnie pogranicze III Rzeczypospolitej Polskiej) w latach 1772– 1999 // Non-Provincial Europe. Changes on the Eastern Territories of the Former Polish Republic (Belarus, Latvia, Lithuania, Ukraine, Eastern Borderland of the III Republic) in 1772–1999, ed. K. Jasiewicz (Warszawa–Londyn, 1999).
Pogroms: Anti-Jewish Violence in Modern Russian History, ed. J.D. Klier, Sh. Lambroza (Cambridge–New York, 1992).
Bollmus R., Das Amt Rosenberg und seine Gegner. Studien zum Machtkampf im nationalsozialistischen Herrschaftssystem (München, 2006).
Ezergailis A., Nazi/Soviet Disinformation about the Holocaust in Latvia: Daugavas vanagi Who are they? (Riga, 2005).
Aleksiun N., ‘Zmarnowana szansa. O “Miastach śmierci” Mirosława Tryczyka’, Kultura Liberalna, no. 367(3) (2016), (accessed: 15 July 2021).
Musial B., Deutsche Zivilverwaltung und Judenverfolgung im Generalgouvernement: eine Fallstudie zum Distrikt Lublin 1939–1944 (Wiesbaden, 2000).
McMeekin S., The Russian Origins of the First World War (Massachusetts–London, 2011).
Żbikowski A., ‘Lokalne pogromy Żydów w czerwcu i lipcu 1941 r. na wschodnich rubieżach II Rzeczypospolitej’, Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego, no. 2/3 (162/163) (1992).
Schenk D., Noc morderców. Kaźń polskich profesorów we Lwowie i holocaust w Galicji Wschodniej (Kraków, 2011).
Jones J., ‘‘Every Family Has Its Freak’: Perceptions of Collaboration in Soviet Russia 1943–1948’, Slavic Review 64 (Winter 2005), no. 4).
Okoński M., ‘Sprawiedliwi z Jedwabnego’, Tygodnik Powszechny, no. 15 (2001), (accessed: 29 Dec. 2023).
Pohl D., Angrick A., eds., Einsatzgruppen C and D in the Invasion of the Soviet Union, 1941–1942 (London, 1999).
Pohl D., Die Herrschaft der Wehrmacht: deutsche Militärbesatzung und einheimische Bevölkerung in der Sowjetunion 1941–1944 (Frankfurt am Main, 2011).
Dean M., Collaboration in the Holocaust: Crimes of the Local Police in Belorussia and Ukraine, 1941–44 (London, 2003).
Naimark N.M., ‘The Nazis and ‘The East’: Jedwabne’s Circle of Hell’, Slavic Review 61(3) (2002).
Mędykowski W., W cieniu gigantów. Pogromy Żydów w 1941 roku w byłej sowieckiej strefie okupacyjnej. Kontekst historyczny, społeczny i kulturowy (Warszawa, 2015).
Piper E., Alfred Rosenberg. Hitlers Chefideologe (München, 2005).
Dmitrów E., ‘Oddziały operacyjne niemieckiej Policji Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa a początek zagłady Żydów w Łomżyńskiem i na Białostocczyźnie latem 1941 roku’, in: Wokół Jedwabnego, ed. P. Machcewicz, K. Persak, vol. 1: Studia (Warszawa, 2002).
Szarota T., ‘Zmarnowana szansa’, Tygodnik Powszechny, 12 May 2002.
Winkler Ch., ‘Rostov-on-Don 1942: A Little-Known Chapter of the Holocaust’, Holocaust and Genocide Studies, vol. 30, no. 1 (2016).
Balaban M., ‘Nachtigall in the battle for Lviv Ledge. Structure, tasks, actions’, Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej, vol. 56, no. 3 (Special Issue) (2021).
Rossoliński-Liebe G., Stepan Bandera. Faszyzm, ludobójstwo, kult. Życie i mit ukraińskiego nacjonalisty (Warszawa, 2018).
Heer H., ‘Lemberg 1941: Die Instrumentalisierung der NKVD-Verbrechen für den Judenmord,’ in: Kriegsverbrechen im 20. Jahrhundert, ed. W. Wette, G.R. Ueberschär (Darmstadt, 2001).
Sołonin M., 23 czerwca – Dzień ‘M” (Poznań, 2008).
Katchanovski I., ‘Współczesna polityka pamięci na Wołyniu w stosunku do OUN(b) i nazistowskich masowych mordów’, in: OUN, UPA i Zagłada Żydów, ed. A.A. Zięba (Kraków, 2016).
Kopstein J.S., Wittenberg J., Intimate Violence. Anti-Jewish Pogroms on the Eve of the Holocaust (Ithaca–London, 2018).
Urban Th., ‘Poszukiwany Hermann Schaper’, Rzeczpospolita, 1 Sep. 2001.
Szarota T., ‘Czy na pewno wszystko już wiemy?’, Gazeta Wyborcza, 2–3 Dec. 2000.
Snyder T.D., Skrwawione ziemie. Europa między Hitlerem a Stalinem (Warszawa, 2011).
Streit Ch., ‘Angehörige des militärischen Widerstands und der Genozid an den Juden im Südabschnitt der Ostfront,’ in: NS-Verbrechen und der militärische Widerstand gegen Hitler, ed. G.R. Ueberschär, Darmstadt, 2000).
Braham R.L., The Politics of Genocide: The Holocaust in Hungary, vols 1–2 (New York, 1994).
Chodakiewicz M., ‘Kłopoty z kuracją szokową’, Rzeczpospolita, 5 Jan. 2001.
Datner S., ‘Eksterminacja ludności żydowskiej w Okręgu Białostockim. Struktura administracyjna Okręgu Białostockiego’, Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego, no. 60 (1966).
‘Konferencja: Konceptualizacje Holokaustu od lat 90.’; 20 Dec. 2016, (accessed: 5 Jan. 2024).
Persak K., ‘Wydmuszka. Lektura krytyczna Miast śmierci Mirosława Tryczyka’, Zagłada Żydów. Studia i Materiały 12 (2016).
Gontarczyk P., ‘Gross kontra fakty’, Życie, 31 Jan. 2001.
Jones E., Żydzi Lwowa w okresie okupacji 1939–1945 (Łódź, 1999).
Hilberg R., Perpetators, Victims, Bystanders. The Jewish Catastrophe 1933–1945 (New York, 1993).
MacLean F., The Field Men: The SS Officers Who Led the Einsatzkommandos – the Nazi Mobile Killing Units (Atglen, 1999).
The Good Old Days: The Holocaust as Seen by Its Perpetrators and Bystanders, ed. E. Klee, W. Dressen, V. Riess (New York, 1991).
Willma A., ‘Broda mojego syna’, Gazeta Pomorska, 4 Aug. 2000.
Krause W.H., Vineta: Die geheimste Dienststelle des Dritten Reiches (Leisnig, 2017).
Deletant D., Rumunia. Zapomniany sojusznik Hitlera (Warszawa, 2011).
Ezergailis A., The Holocaust in Latvia, 1941–1944: The Missing Center (Washington DC, 1996).
Ioanid R., The Iasi Pogrom, June–July 1941: A Photo Documentary from the Holocaust in Romania (Bloomington–Indianapolis, 2017).
Kohl P., Der Krieg der deutschen Wehrmacht und der Polizei 1941–1944: Sowjetische Überlebende berichten (Frankfurt am Main, 2016).
Rossino A.B., ‘Polish “Neighbours” and German Invaders: Contextualizing Anti-Jewish Violence in the Białystok District during the Opening Weeks of Operation Barbarossa’, Polin: Studies in Polish Jewry, vol. 16: Focusing on Jewish Popular Culture and Its Afterlife (2003).
Жуков Д., Ковтун И., Полицаи: история, судьбы и преступления (Mocква, 2016).
Kaczyńska M., ‘Żydzi spaleni w stodole’, Gazeta Współczesna, 14 July 2000.
Gitelman Z., A Century of Ambivalence: The Jews of Russia and the Soviet Union, 1881 to the Present (Bloomington–Indianapolis, 2001).
The Neighbors Respond: The Controversy over the Jedwabne Massacre in Poland, ed. A. Polonsky, J.B. Michlic (Princeton–New York, 2003).
Rein L., The Kings and the Pawns: Collaboration in Byelorussia during World War II (New York, 2011).
Жуков Д., Ковтун И., Русская полиция (Mocква, 2010).
Gross J.T., Sąsiedzi: Historia zagłady żydowskiego miasteczka (Sejny, 2000).
Friedman F., Zagłada Żydów lwowskich (Łódź, 1945).
Longerich P., Der ungeschriebene Befehl. Hitler und der Weg zur ‘Endlösung’ (München, 2001).
Россолинский-Либе Г., Жизнь Степана Бандеры (Киев, 2021).
Чернов О., ed., Історія міст і сіл Української РСР: в 26 т. Івано-Франківська область (Київ, 1971).
Жуков Д., Ковтун И., Aнтисемитская пропаганда на оккупированных территориях РСФСР (Mocква–Ростов-на-Дону, 2015).
Winkler Ch., ‘The Holocaust on Soviet Territory—Forgotten Story? Individual and Official Memorialization of the Holocaust in Rostov-on-Don’, in: Beyond the Pale. The Holocaust in the North Caucasus, ed. C. Brooks, K. Feferman (Rochester, 2020).
Chodakiewicz M.J., Mord w Jedwabnem 10 lipca 1941: prolog, przebieg, pokłosie (Kraków, 2012).
Wokół Jedwabnego, ed. P. Machcewicz, K. Persak, vol. 1: Studia, vol. 2: Dokumenty (Warszawa, 2002).
Альтман И.А., ed., Холокост на территории СССР: Энциклопедия (Mocква, 2009).
Жуков Д., Власовцы и нацистская пропаганда (Москва, 2000).
Motyka G., Ukraińska partyzantka 1942–1960 (Warszawa, 2014).
Braham R.L., The Wartime System of Labor Service in Hungary: Varieties of Experiences (New York, 1995).
Angrick A., ‘“Operation Blue”, Einsatzgruppe D, and the Genocide in the Caucasus’, in: Beyond the Pale. The Holocaust in the North Caucasus, ed. C. Brooks, K. Feferman (Rochester, 2020).
Pohl D., Nationalsozialistische Judenverfolgung in Ostgalizien 1941–1944: Organisation und Durchführung eines staatlichen Massenverbrechens (München–Wien, 1997).
Mackiewicz J., ‘Literatura contra faktologia’, Kultura, no. 7–8(310–311) (1973).
Jasiewicz K., ‘Sąsiedzi niezbadani’, Gazeta Wyborcza, 9–10 Dec. 2000.
Dieckmann Ch., Deutsche Besatzungspolitik in Litauen 1941–1944 (Göttingen, 2016).
Gross J.T., ‘Trochę szkoda, że nie pisze się historii, chodząc po barach…’, Tygodnik Powszechny, 5 May 2002.
Felder M.B., Lettland im Zweiten Weltkrieg. Zwischen sowjetischen und deutschen Besatzern 1940–1946 (Paderborn, 2009).
Feferman K., ‘Dwelling at the Foot of a Volcano? Jewish Perspectives on the Holocaust in the North Caucasus’, in: Beyond the Pale. The Holocaust in the North Caucasus, ed. C. Brooks, K. Feferman (Rochester, 2020).
Szczęsna G., “‘The Blood of Jedwabne,’ Kontakty, 7 May 2000’, in: The Neighbors Respond: The Controversy over the Jedwabne Massacre in Poland, ed. A. Polonsky, J.B. Michlic (Princeton University Press, 2004).
Bańbor J., ‘Zwyczajna twarz aparatu zbrodni – srawozdanie z działalności szefa Einsatzgruppe “B” za okres od 23.06. do 13.07.1941 r.’, Tygodnik Głos, no. 23/881, 9 June 2001.
Musiał B., ‘Historiografia mityczna’, Rzeczpospolita, 24–25 Feb. 2001.
Curilla W., Der Judenmord in Polen und die deutsche Ordnungspolizei 1939–1945 (Paderborn– München–Wien–Zürich, 2011).
Zimmer D.E., ‘What Happened to Sergey Nabokov?’, (accessed: 4 Jan. 2024).
Beyond the Pale. The Holocaust in the North Caucasus, ed. C. Brooks, K. Feferman (Rochester, 2020).
Matuszewski S., ‘Ogarnął mnie strach’, Przegląd, no. 3 (2008), (accessed: 29 Dec. 2023).
Мовшович Е., ‘Холокост в Ростовской области: уничтожение евреев на Нижнем Дону и в Восточном Приазовье’, in: Донской временни, Год 2002, краеведческий альманах (Ростов-на-Дону, 2014).
Szarota T., ‘Diabelskie szczegóły. Rozmawia z Prof. Tomaszem Szarota Jacek Żakowski’, Gazeta Wyborcza, 18–19 Nov. 2000.
Станкерас П., Литовские полицейские батальоны. 194121945 гг. (Mocква, 2009).
Curilla W., Die deutsche Ordnungspolizei und der Holocaust im Baltikum und in Weißrußland 1941–1944 (Paderborn–München–Wien–Zürich, 2005).
Szarota T., U progu Zagłady. Zajścia antyżydowskie i pogromy w okupowanej Europie (Warszawa, 2000).
Мюллер Н., Вермахт и оккупация (1941–1944) (Mocква, 1974).
Strzembosz T., ‘Przemilczana kolaboracja’, Rzeczpospolita, 27–28 Jan. 2001. - Opis:
-
Over a quarter of a century has passed since film documentary director Agnieszka Arnold discovered previously unknown information on the “self-cleansing action” in Jedwabne. The brief period of interest taken in this subject by the media and historians did not bring a thorough explanation of the “Jedwabne complex”. We still know little of how the Germans and Austrians forming part of Einsatzgruppen instigated and implemented, or instead inspired, genocidal Selbstrenigungsaktionen taking place in the rear area of all German army groups (Heeresgruppen). The Romanians adopted a slightly different strategy, although it, too, resulted in the extermination of the Jewish population in the territories recovered after their seizure by the Soviets in 1940. In popular understanding of the issue, the so-called pogroms (although this is not a correct term) occurred only in Podlasie/Podlachia/Podlachien region, Kovno/Kauen/Kaunas, and Lvov/Lemberg/Lviv. In reality, their scope spanned the entirety of the “Bloodlands”, from the General Government to the Caucasus. It is important to note that the term Selbstrenigungsaktionen is practically absent from scholarly discourse (suffice it to type it in an Internet search engine). It is worrying that this genocidal episode of the Shoah goes nearly unstudied – of course, as part of international research initiatives free from accusations of biased exploration.
Ponad ćwierć wieku minęło od odkrycia przez reżyser filmów dokumentalnych Agnieszkę Arnold faktów dotyczących „akcji samooczyszczającej” w Jedwabnem. Dosyć krótkie zainteresowanie wspomnianym problemem ze strony mediów i historyków nie przyniosło wyjaśnienia całości „kompleksu Jedwabnego”. Nadal niewiele wiemy o działaniach związanych z zainicjowaniem i przeprowadzaniem, a w zasadzie inspirowaniem przez Niemców i Austriaków z Einsatzgruppen ludobójczych „Selbstrenigungsaktionen” na obszarach tyłowych wszystkich niemieckich Grup Armii (Heeresgruppen). Rumuńskie poczynania miały nieco inny przebieg, choć sprowadzały się również do eksterminacji ludności żydowskiej na odzyskiwanych ziemiach, które Sowieci anektowali w 1940 roku. W potocznej świadomości tak zwane – błędnie określane – pogromy ograniczały się do Podlasia, Kowna i Lwowa. Faktycznie rozgrywały na całości „skrwawionych ziem” od Generalnego Gubernatorstwa aż po Kaukaz. Wartym podkreślenia jest fakt praktycznego nieistnienia określenia „Selbstrenigungsaktionen” w dyskursie naukowym (wystarczy wpisać ten termin do wyszukiwarki internetowej). Niepokojące jest całkowite zaprzestanie badania tego ludobójczego epizodu Szoa – oczywiście w ramach międzynarodowego projektu naukowego, wykluczającego podejrzenia stronniczej eksploracji.
p. 65-108
Content outline also in Polish.
s. 65-108
Zarys treści również polski. - Dostawca treści:
- RCIN - Repozytorium Cyfrowe Instytutów Naukowych
Książka