- Tytuł:
-
Transformacja układu korytowego dolnej Skawy
Transformation of the lower Skawa river channel pattern - Autorzy:
- Witkowski, Karol
- Tematy:
-
układ korytowy
klasyfikacja rzek
morfometria
morphometry
channel pattern
channel typology - Pokaż więcej
- Wydawca:
- Uniwersytet Jagielloński. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego
- Powiązania:
- https://bibliotekanauki.pl/articles/61030185.pdf Link otwiera się w nowym oknie
- Opis:
-
Współczesne układy korytowe rzek karpackich powstały na skutek nasilonej antropopresji, sprowadzającej się przede wszystkim do zawężania łożysk i wytyczenia tras regulacyjnych. Intensyfikujące się w czasie wezbrań procesy erozji i redepozycji częstokroć prowadzą do powstania odcinków koryta, które w swym układzie odbiegają od jednonurtowego kanału ustabilizowanego przez człowieka. Celem opracowania jest określenie skali, genezy i kierunku przekształceń układu korytowego dolnej Skawy w XIX–XXI w. Uchwycenie czynników transformacji XIX-wiecznego koryta wielonurtowego w XX-wieczne koryto jednonurtowe, pozwala na rozpoznanie uwarunkowań odcinkowej renaturyzacji współczesnego koryta. Podstawą analiz były materiały kartograficzne umożliwiające porównanie koryta XIX i XXI-wiecznego. Bazowym źródłem była mapa drugiego wojskowego zdjęcia Austro-Węgier (tzw. zdjęcia franciszkowskiego), wykonana w latach 1806–1869. Jako materiał obrazujący współczesne koryto wykorzystano obraz satelitarny Google Satellite z 2012 r. Wyniki pomiarów na materiałach kartograficznych posłużyły jako dane wejściowe do przeprowadzenia klasyfikacji układu korytowego oraz form śródkorytowych. Klasyfikację koryta Skawy wykonano wg metody Brice’a (1975). Na podstawie analiz stwierdzono, iż do zmiany układu korytowego Skawy doszło na skutek regulacji koryta. We współczesnym korycie, w miejscach, gdzie dochodzi do zniszczenia trasy regulacyjnej, rozwijają się odcinki wielonurtowe.
The present-day channel patterns of Carpathian rivers are a result of intensified human activity, which mainly involved narrowing of channels and setting regulatory routes. The processes of erosion and redeposition, that intensify with high water levels, often lead to the creation of certain sections in the river channel, which divert from the single channel pattern arrangement stabilized by man. The aim of this work is to establish the scale, source and direction of transformations of the lower Skawa river channel in the period between the 19th and the 21st century. With the establishment of the factors involved in the transformation of a braided channel existing in the 19th century into a single channel in the 20th century, we are able to identify the determinants in the segmental renaturalisation of the currently existing river channel. Our analysis was based on cartographic materials, which allowed for the comparison of the river channel in the 19th and the 20th century. The basic source with regard to the former period was the second military mapping survey of Austria-Hungary created in the years 1806–1896. As a representation of the current channel state we used a Google Satellite photo from 2012. The results of measurements preformed on the cartographic materials were used as input data in the process of classification of the channel pattern and mid-channel formations. The Skawa river channel was classified using the method developed by Brice (1975). The analysis led to a conclusion that the change of the Skawa river channel pattern was a result of its adjustment. The present-day river channel develops braided channel segments in places where the regulatory route has been damaged. - Dostawca treści:
- Biblioteka Nauki
Artykuł